Jakiś czas temu głośno było w mediach o tym, że wyciekła instrukcja wewnętrzna skierowana do UKS dotycząca kontroli podatników dokonujących obrotu złomem. Dokument ten nosił nazwę programu kontroli koordynowanej. Wejście w posiadanie takiej instrukcji to nie lada sprawa. Tym bardziej, że zamieszczone w nim wytyczne można zastosować praktycznie w każdym postępowaniu kontrolnym. Stąd też postanowiłem podzielić się z Wami co ciekawszymi fragmentami owego opracowania.

Przesłuchiwanie świadków

„Trzeba wziąć pod uwagę, iż tylko wielokrotne przesłuchania tych samych osób, zadawanie szczegółowych i w istocie tych samych, choć odmiennie sformułowanych pytań oraz przesłuchania różnych osób mogą doprowadzić do ujawnienia prawdy lub znalezienia podstaw do zweryfikowania wiarygodności świadka”.    

Dowody świadczące o fikcyjności transakcji

„Istotne jest uwypuklenie dowodów o fikcyjności transakcji, takich jak”:

  • niewiarygodni kontenci, często posiadający przestępcza przeszłość, będący bezrobotni przed podjęciem działalności gospodarczej, w trudnej sytuacji finansowej, bez zaplecza;
  • brak uzasadnienia ekonomicznego dla postpowania kontrolowanego lub jego kontrahentów w obrocie gospodarczym danym towarem, sprzecznej z zasadą maksymalizacji zysku;
  • brak stosowania zabezpieczeń przy przeprowadzaniu operacji gospodarczych, opieranie się tylko na tzw.  zaufaniu do kontrahentów — jest to oznaka sumiennie  przestrzeganej  zasady  lojalności „obowiązującej" wewnątrz struktury wspapracujacych podmiotów;
  • zeznania szerokiego kręgu świadków, wytypowanych także spośród członków rodziny lub osób wspólnie prowadzacych gospodarstwo domowe.

Badanie sytuacji osobistej kontrolowanego

„Określenie profilu  osobowego kontrolowanego  lub innych osób na podstawie takich cech jak wiek, stan cywilny, wykształcnie, kwalifikacje zawodowe, karalność, poziom intelektualny, nałogi, stan zdrowia, cechy fizyczne i psychiczne itp. Należy wykorzystać informacje pozyskane w toku wcześniejszych kontroli lub czynności sprawdzajacych oraz z Krajowego Centurn Informacji  Kryminalnych,  Wojewodzkiej  Ewidencji  Ludnodności, Centralnej Ewidencji Pojazdow i Kieorwców oraz od organów ścigania”.

Postępowanie dowodowe

„Dowody należy przeprowadzić w przemyślanej kolejności, by zablokować możliwość matactwa ze strony kontrolowanego lub jego popleczników”

Konluzja

Czy teraz już wiecie dlaczego w Polsce mamy tak niski (a w zasadzie nie mamy) poziom zaufania społecznego. Lektura tylko powyższych wybranych fragmentów programu kontroli koordynowanej prowadzi do wniosku, że jest to swoisty poradnik urzędniczy pt „Jak z kontrolowanego zrobić oszusta”. Zaprezentowany w tym dokumencie sposób podejścia do kontrolowanego i jego biznesu, stosowane nazwnictwo (np. mataczenie) nijak są do pogodzenia z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego, a tym bardziej z zasadą zaufnia do organów podatkowch uregulowaną w Ordynacji podatkowej.

I pomyśleć, że kiedyś podczas wizyty w urzędzie skarbowym w Szkocji urzędnik najpierw zaproponował mi kawę a potem „przejście na ty” w celu ułatwienia komunikacji. Dzielą nas lata świetlne od takiego podejścia. Nie oznacza to oczywiście, że druga strona (kontrolowany) nie ma niczego do nadrobienia. Tym niemniej to organ podatkowy i jego urzędnicy jako gospodarze postępowania powinni zadbać o właściwe realcje z kontrolującym oraz odpowiednią kulturę admistrowania prowadzonym postępowaniem.

Michał Zdyb, doradca podatkowy